Licencja spedycyjna – kto jej potrzebuje, jakie są wymagania i ile kosztuje?

Spis treści
1. Czym jest licencja spedycyjna (licencja na pośrednictwo przy przewozie rzeczy)?
2. Licencja spedycyjna a zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika
3. Kto musi mieć licencję spedycyjną?

• Przewoźnik, który podzleca przewozy
• Przewozy pojazdami do 3,5 t

4. Licencja spedycyjna – wymagania
5. Jak uzyskać licencję spedycyjną?
6. Ile kosztuje licencja spedycyjna?
7. Kara za brak licencji i cofnięcie licencji
8. FAQ – najczęstsze pytania o licencję spedycyjną

Czym jest licencja spedycyjna (licencja na pośrednictwo przy przewozie rzeczy)?

Ustawa o transporcie drogowym traktuje pośrednictwo przy przewozie rzeczy jako odrębny rodzaj transportu drogowego, którego podjęcie i wykonywanie wymaga licencji. W praktyce chodzi o działalność polegającą na przyjmowaniu zleceń od nadawców i zlecaniu ich wykonania przewoźnikom – typową dla firm spedycyjnych, brokerów transportowych i osób prowadzących „spedycję z giełdy”.

Nazwa „licencja spedycyjna” jest jednak nieprecyzyjna. Przepisy mówią o pośrednictwie przy przewozie, a nie o spedycji w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Licencji wymaga więc każde pośrednictwo przy przewozie rzeczy – także wtedy, gdy przedsiębiorca nie nazywa siebie spedytorem. Odrębną licencję przewidziano dla pośrednictwa przy przewozie osób.

Licencja spedycyjna a zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika

To dwa różne dokumenty dla dwóch różnych działalności. Zezwolenie (a w transporcie międzynarodowym także licencja wspólnotowa) uprawnia do wykonywania przewozów. Licencja spedycyjna uprawnia wyłącznie do pośrednictwa. Firma, która jednocześnie przewozi towary i organizuje przewozy dla innych, może potrzebować obu dokumentów. Szczegółowo o zezwoleniu piszemy w artykule [Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego].

Kto musi mieć licencję spedycyjną?

Licencji potrzebuje każdy przedsiębiorca, który zawodowo pośredniczy przy przewozie rzeczy – niezależnie od tego, czy organizuje przewozy krajowe, czy międzynarodowe, i czy działa jako spółka, czy jednoosobowa działalność gospodarcza. Dotyczy to w szczególności firm spedycyjnych bez własnej floty oraz spedytorów pracujących na giełdach transportowych.

Przewoźnik, który podzleca przewozy

Najwięcej wątpliwości budzi sytuacja przewoźnika, który część zleceń przekazuje podwykonawcom. Ustawa nie definiuje pośrednictwa przy przewozie rzeczy. W komentarzach i w praktyce kontroli spotyka się pogląd, że regularne przekazywanie przewozów innym przewoźnikom jest pośrednictwem wymagającym licencji. Przewoźnik, który nie wykonuje zlecenia własnym pojazdem, lecz zarabia na różnicy stawek, musi liczyć się z ryzykiem, że kontrola zakwalifikuje to jako pośrednictwo bez licencji.

Sytuacja nie jest jednak zero-jedynkowa – znaczenie ma m.in. to, czy przewoźnik występuje jako przewoźnik umowny odpowiedzialny za cały przewóz, jak często podzleca przewozy i jak wyglądają umowy z klientami. Firmy, które regularnie korzystają z podwykonawców, powinny przeanalizować swój model działalności albo uzyskać licencję.

Przewozy pojazdami do 3,5 t

Przepisy nie rozstrzygają jednoznacznie, czy pośrednictwo przy przewozach wyłącznie lekkimi pojazdami wymaga licencji. Ustawa o transporcie drogowym co do zasady nie obejmuje krajowych przewozów rzeczy pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t, a w części komentarzy wywodzi się z tego, że licencja nie jest potrzebna także przy pośrednictwie w takich przewozach.

Inaczej jest w transporcie międzynarodowym: od 21 maja 2022 r. przewozy pojazdami powyżej 2,5 t wymagają zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika i licencji wspólnotowej. Jeżeli firma organizuje przewozy różnymi pojazdami albo nie wyklucza zleceń dla cięższych aut, bezpieczniej jest uzyskać licencję.

Spedytor zlecający przewóz – sprawdź przewoźnika

Odpowiedzialność za uprawnienia nie kończy się na własnej licencji. Ustawa przewiduje kary pieniężne nie tylko dla przewoźników, ale też dla podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym – w tym spedytorów (art. 92a u.t.d.). Przed przekazaniem zlecenia warto więc sprawdzić, czy przewoźnik ma zezwolenie, a w przewozach międzynarodowych licencję wspólnotową – np. w Krajowym Rejestrze Elektronicznym Przedsiębiorców Transportu Drogowego (KREPTD). Wymagania wobec zleceniodawców w tym zakresie są systematycznie zaostrzane.

Przeczytaj także: przewóz kabotarzowy – zasady, limity, kary.

Licencja spedycyjna – wymagania

Licencji udziela się przedsiębiorcy, który spełnia łącznie trzy warunki:

1. Dobra reputacja – przedsiębiorca, osoby zarządzające i osoba zarządzająca transportem nie mogą być prawomocnie skazane za określone przestępstwa ani objęte zakazem wykonywania działalności w zakresie transportu drogowego.
2. Certyfikat kompetencji zawodowych – musi go posiadać przynajmniej jedna osoba zarządzająca przedsiębiorstwem lub zarządzająca w nim transportem drogowym. Do samej licencji nie zdaje się osobnego egzaminu, ale certyfikat wymaga zdania egzaminu państwowego.
3. Zdolność finansowa – dostępne środki finansowe lub majątek w wysokości 50 000 euro, przeliczane po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roku poprzedzającego ocenę.

Zdolność finansową można wykazać m.in. rocznym sprawozdaniem finansowym, środkami na rachunku bankowym, zbywalnymi papierami wartościowymi, nieruchomościami albo gwarancją lub poręczeniem bankowym. Wymóg trzeba spełniać przez cały okres działalności, a nie tylko w dniu złożenia wniosku.

Jak uzyskać licencję spedycyjną?

Wniosek składa się do starosty właściwego ze względu na siedzibę przedsiębiorcy – w miastach na prawach powiatu, np. we Wrocławiu, do prezydenta miasta. Procedura wygląda następująco:

1. Uzyskanie certyfikatu kompetencji zawodowych przez osobę zarządzającą transportem (jeśli firma go jeszcze nie ma).
2. Zgromadzenie dokumentów potwierdzających zdolność finansową na 50 000 euro.
3. Złożenie wniosku z załącznikami: oświadczeniem osoby zarządzającej transportem, kopią certyfikatu kompetencji zawodowych, oświadczeniami o niekaralności oraz dokumentami finansowymi.
4. Uiszczenie opłaty za wydanie licencji.
5. Wydanie licencji na wskazany we wniosku okres – od 2 do 50 lat.

Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić, czy w CEIDG lub KRS wpisany jest kod PKD obejmujący pośrednictwo przy przewozie – w klasyfikacji PKD 2007 jest to najczęściej 52.29.C.

Po uzyskaniu licencji przedsiębiorca musi zgłaszać organowi zmiany danych objętych licencją w terminie określonym w ustawie oraz stale utrzymywać zdolność finansową. Licencja wygasa po upływie okresu, na który została wydana – wbrew informacjom spotykanym w internecie nie jest wydawana bezterminowo.

Potrzebujesz pomocy w uzyskaniu licencji spedycyjnej?

Ile kosztuje licencja spedycyjna?

Opłata za wydanie licencji spedycyjnej zależy od okresu jej ważności:

Do kosztów trzeba doliczyć egzamin i kurs przygotowujący do certyfikatu kompetencji zawodowych (jeśli firma nie ma osoby z certyfikatem) oraz ewentualny koszt gwarancji bankowej, jeśli zdolność finansowa nie wynika ze sprawozdania lub środków własnych.

Kara za brak licencji i cofnięcie licencji

Za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji grozi kara pieniężna 12 000 zł (lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d.). Karę nakłada właściwy organ kontrolny w drodze decyzji administracyjnej. Wiele starszych artykułów podaje kwotę 8000 zł – to stawka sprzed zmiany taryfikatora.

Licencję można też stracić. Organ, który jej udzielił, cofa ją m.in. wtedy, gdy przedsiębiorca przestał spełniać wymagania – np. utracił dobrą reputację albo zdolność finansową na 50 000 euro (art. 15 u.t.d.). Po cofnięciu dokumenty trzeba zwrócić w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, a nowej licencji nie można uzyskać wcześniej niż po 3 latach. Dlatego wymogi licencyjne trzeba monitorować przez cały okres działalności, a nie tylko przy składaniu wniosku.

FAQ – najczęstsze pytania o licencję spedycyjną

Potrzebujesz licencji albo masz kontrolę ITD?

Pomagamy firmom transportowym i spedycyjnym ocenić, czy ich model działalności wymaga licencji spedycyjnej, przygotować wniosek oraz reprezentujemy je w postępowaniach przed inspekcją transportu drogowego.

Skontaktuj się już dziś.

~ Kancelaria Radcy Prawnego Krzysztof Słapczyński